و كاريزهاى آن ديه را باشارت جمّ ملك بيرون آورده‌اند ، و بسيار آب‌اند ، و اين ديه از قاسان اصفاهان است . ابروز « 1 » : هيثم روايت كند از عمر كسرى ، كه او گفت كه : « اين ديه را ويروز « 2 » بن يزدجرد بنا كرده است ، آنكاه كه روى بهياطله آورده بود ، و قصد ايشان كرد ، و اين ديه را بنام خود نام نهاد ، پس بمرور ايام كفتند ابروز » . راوند « 3 » : اين ديه را راوند اكبر بن ضحّاك بيوراسف بنا كرد ، و بذان نزول فرمود . و كويند كه : بيب بن جودرز « 4 » - كه آبه را بناحيت ساوه بنا كرده است - اين ديه او بنا كرده است . و بيب جون خواست كه به حضرت ملك رود ، از جىّ اصفاهان بيرون آمد ، و براوند نزول كرد ، و از آنجا رحلت كرد و به آبه نزول فرمود . راوى كويد كه : بنا و عمارت راوند و آبه بس بيكديكر ماننده است . و اين روايت أخيره صحيح‌تر و روشن‌ترست . قلعه هنزفر : اين قلعهء بر كوهيست كه معروف و مشهورست بذين اسم ، بنزديك سسه و ورازآباد ،

--> ( 1 ) . امروزه از موقعيت جغرافيايى آن اطلاعى نداريم ، و نام آن نيز در « كتابچه تفصيل احوالات دار المؤمنين كاشان » نيامده است . ( 2 ) . احتمالا تلفظ پهلوى فيروز است . ( 3 ) . از آباديهاى مشهور حومه كاشان ، كه امروزه در شمال شرقى شهر قرار دارد ، و از ديرباز موقعيت و جايگاه آن نزد جغرافىدانان معروف بوده است ، ياقوت در معجم البلدان مىگويد : ( راوند : بفتح الواو ، و نون ساكنه ، و آخره دال مهملة : بليدة قرب قاشان و اصفهان . قال حمزة : و اصلها راهاوند ، و مضاه الخير المضاعف . . . ) ، علماء و دانشمندان متعددى از اين شهر برخاسته‌اند كه مشهورترين آنان قطب راوندى مىباشد . ( 4 ) . معرّب گودرز .